Stel je eens voor dat je blind bent en online iets wilt bestellen. Of dat je slechthorend bent en een video met veel gesproken tekst probeert te volgen. Voor mensen met een beperking kan de online wereld lastig zijn. Daarvoor is de WCAG-richtlijn opgesteld. Voor de overheid en veel webshops is de WCAG verplicht. Ben jij niet verplicht? Digitale toegankelijkheid heeft ook andere voordelen! Je doelgroep wordt groter en het heeft SEO en GEO voordelen. Hoe maak je jouw video toegankelijk voor mensen met een beperking? Aan de hand van onderstaande video over Werkcentrum Noordoost-Brabant stip ik 4 belangrijke punten aan.

1. SDH-ondertiteling

Traditionele ondertiteling is bedoeld voor mensen die niet doof of slechthorend zijn en bijvoorbeeld de gesproken taal in de video niet verstaan. SDH-ondertiteling is specifiek voor mensen met een auditieve beperking. Geluiden die van belang zijn om een video te volgen worden omschreven in een SDH-ondertiteling, bijvoorbeeld een kookwekker die afgaat of een dichtslaande deur buiten beeld.

SDH-ondertiteling in bedrijfsvideo

Bedrijfsvideo is over het algemeen informatiever en tekstueler dan bijvoorbeeld een speelfilm of serie. De video over het Werkcentrum is daar een voorbeeld van. In zo’n geval volstaat traditionele ondertiteling als SDH-ondertiteling. Soms zie ik 2 keer ondertiteling over elkaar. Niet handig qua leesbaarheid. Je ziet dan de automatisch gegenereerde ondertiteling van YouTube of Linkedin over de ondertiteling die ‘ingebakken’ is in de video. Maak een duidelijke keuze en pas de instellingen daarop aan.

Julia Tol, senior WCAG auditor bij Proper Access: “We zien in onze audits regelmatig dat ondertiteling technisch aanwezig is, maar niet als SDH is uitgevoerd. Het verschil lijkt klein, maar voor iemand die doof is en een kookwekker hoort afgaan in een instructievideo, is dat het verschil tussen begrijpen en missen. Wat we inderdaad tegenkomen: dubbele ondertiteling. Dat is niet alleen lelijk, het is onleesbaar. De automatisch gegenereerde ondertiteling van Youtube voldoet zo en zo niet aan WCAG.”

2. Audiodescriptie

Door audiodescriptie is een video beter te volgen voor blinden en slechtzienden. Het is een commentaarstem die zaken omschrijft die te zien zijn in de video. Niet alles natuurlijk, dat gaat helaas niet, maar wel dingen die nodig zijn om de inhoud goed te begrijpen. Een omschrijving van een openingsscène bijvoorbeeld of zeggen dat iemand knipoogt.

Audiodescriptie in zakelijke video

In de video over het Werkcentrum zitten beeldteksten voor structuur en afwisseling. Zeker in zakelijke video zie je dat vaak. Mensen met een visuele beperking missen die structuur en de tekstuele informatie zonder audiodescriptie. Wanneer er interviews verwerkt zijn, zoals in de voorbeeldvideo, dan is het van belang dat de geïnterviewden zich voorstellen. Heb je gekozen voor een lower 3rd met naam en functie, dan moet dat ook door audiodescriptie uitgesproken worden.

Tips bij het maken van audiodescriptie

Omdat audiodescriptie functioneel is, kun je ook een gegenereerde stem gebruiken. Dat is goedkoop en flexibel. Gaat het om een video waar sowieso al een voice-over in zit, dan is het handig om bij het schrijven van de voice-over tekst rekening te houden met audiodescriptie. Misschien voor de hand liggend: zorg voor goede audiokwaliteit zodat de verstaanbaarheid maximaal is en vraag mensen duidelijk te praten. Ook het nabewerken van de audio en de balans tussen spraak, muziek en bijvoorbeeld set-noise is belangrijk.

Julia Tol, Poper Access: “Audiodescriptie is het onderdeel waar we in de praktijk de meeste weerstand zien. Opdrachtgevers denken dat het duur is of dat het de video verpest. Maar zoals Klaas terecht zegt: een gegenereerde stem werkt prima voor functionele beschrijvingen. En als je het al bij het scriptschrijven meeneemt, hoeft het helemaal niet veel extra te kosten. De grootste winst zit in bewustwording: beeldteksten met naam en functie zijn waardeloos als ze niet worden uitgesproken. Je hoeft de bestaande video’s niet opnieuw op te nemen. Audiodescriptie is alleen verplicht op plekken waar daar ruimte voor is. Dit is meestal aan het begin en op het eind van de video.”

3. Transcript

Een transcript is een tekstueel alternatief voor een video. Je combineert SDH-ondertiteling en audiodescriptie en breidt dat uit met andere belangrijke dingen die te zien en te horen zijn in de video. Audiodescriptie kan je in een video niet combineren met andere gesproken tekst, dan is het immers niet te verstaan, maar in een geschreven tekst heb je daar wel ruimte voor natuurlijk. Zorg ook altijd voor een goede titel en omschrijving bij een video (op YouTube, Vimeo, etc.), zodat het duidelijk is waar de video over gaat en wat je kunt verwachten van de video.

Over de schouder meekijken naar computerbeeldschermen met montage software. Bezig met het maken van een toegankelijke video volgens WCAG.

4. Videomontage en grafisch ontwerp

Beeld en geluid in video versterken elkaar. Daarom kan het tempo van een videomontage omhoog als de ‘kijker’ goed kan zien en horen. Voor mensen met een beperking is een hoog tempo lastig. Maar het gaat niet alleen over zien en horen, houd in je montage-tempo ook rekening met mensen met een cognitieve beperking. Beeldteksten moeten lang genoeg in beeld staan om rustig te kunnen lezen, flitsende beelden kunnen een probleem zijn en kleine pauzes in de voice-over of bijvoorbeeld een interview zijn fijn voor mensen met een beperking. De video over Het Werkcentrum was voor aanpassing bijna 30 sec korter. Ook het grafisch ontwerp van beeldteksten vraagt aandacht. Teksten moeten groot genoeg zijn, in duidelijke lettertypes en hoog contrast.

Julia Tol, Poper Access: “Voor iedereen is het belangrijk dat beeldteksten lang genoeg in beeld staan en of het contrast voldoet. Maar tempo is breder dan dat — het raakt ook mensen met een cognitieve beperking. Dat is een groep die vaak vergeten wordt als het over video-toegankelijkheid gaat. Het punt dat Klaas maakt over die 30 seconden extra is veelzeggend: toegankelijkheid kost je een halve minuut, maar levert je een heel publiek op.”

Slimme aanpak bij toegankelijke video

Het beste resultaat bereik je als je tijdens de productie rekening houdt met toegankelijkheid. Dat werkt ook het meest efficiënt. Maar heb je een bestaande video die toegankelijk gemaakt moet worden, dan is er veel mogelijk. Heb je daar hulp bij nodig, mail of bel mij.

Klaas Pelser